Sahte İş Kazası Raporu İşveren Hakları
Sahte İş Kazası Raporu İşveren Hakları ve Haksız İş Kazası Bildirimi Yaptırımları
İş hayatında iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulması, işçinin korunması esastır. Ancak uygulamada zaman zaman işçilerin kötü niyetli tutumlarıyla karşılaşılmakta; işyerinde yaşanmayan bir kaza sanki işyerinde olmuş gibi gösterilmekte veya evde/sosyal hayatta meydana gelen yaralanmalar için gerçeğe aykırı bildirimler yapılmaktadır. Bu noktada sahte iş kazası raporu işveren hakları konusu, işletmelerin hukuki, idari ve mali açıdan korunması için hayati bir önem kazanmaktadır.
Kötü niyetli ve asılsız iş kazası raporu ile karşılaşan firmaların yasal zeminde izlemesi gereken yollar ile sahte iş kazası raporu işveren hakları kapsamında işçilere uygulanabilecek cezai ve hukuki yaptırımları Avukat Volkan Gözüyukarı Hukuk Bürosu olarak bu ayrıntılı rehberde derledik.
1. Sahte İş Kazası Raporu Nedir ve Hangi Hallerde Gündeme Gelir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesine göre; bir olayın iş kazası sayılabilmesi için işçinin işyerinde bulunduğu sırada, işverence yürütülmekte olan iş nedeniyle veya işverence sağlanan taşıtla gidiş-geliş sırasında gerçekleşmiş olması gerekir.
Uygulamada sıklıkla karşılaşılan kötü niyetli iş kazası raporu veya sahte bildirim durumları şunlardır:
- Gerçek dışı beyan: Hafta sonu, tatilde veya işyeri dışında gerçekleşen yaralanmaların işyerinde olmuş gibi gösterilmesi,
- Kaza kurgulanması: İşyerinde hiçbir kaza yaşanmadığı halde hileli yollarla iş kazası tutanağı tutturulması,
- Hekimi yanıltma: Gerçeğe aykırı sağlık raporu alınarak işyerinde iş kazası geçirilmiş gibi gösterilmesi.
Bu tür durumlarda sahte iş kazası raporu işveren hakları devreye girmekte ve işverene hem sözleşmeyi feshetme hem de adli makamlara başvurma yetkisi vermektedir.
Sahte İş Kazası Raporu İşveren Hakları
2. Sahte İş Kazası Raporu Alan İşçinin Karşılaşacağı Ağır Yaptırımlar
Haksız yere veya gerçeğe aykırı şekilde iş kazası raporu alarak işvereni ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nu (SGK) yanıltan işçileri çok ağır hukuki, cezai ve mali yaptırımlar beklemektedir. Sahte iş kazası raporu işveren hakları çerçevesinde işçinin karşılaşacağı yaptırımlar üç ana başlıkta toplanır:
A. İş Hukuku Yönünden Yaptırımlar: İşçinin Sahte Rapor Alması Tazminatsız Fesih Sebebidir
Ä°ÅŸ Kanunu’nun 25. maddesinin II. fıkrası, “Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller” baÅŸlığı altında iÅŸverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını düzenler.
- İş Kanunu Madde 25/2 Sahte Rapor İlişkisi: İşçinin doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması (m. 25/2-e) işverene haklı fesih imkanı verir. İşçinin sahte rapor alması tazminatsız fesih sonucunu doğurur.
- Kıdem ve İhbar Tazminatının Yanması: Sahte iş kazası raporu işveren hakları uyarınca iş akdi feshedilen işçi, hiçbir şekilde kıdem tazminatı veya ihbar tazminatı talep edemez.
- İşsizlik Maaşı Hakkının Kaybı: SGK çıkışı ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık kodları (Kod-29 ve türevleri) ile yapılan işçi, İŞKUR üzerinden işsizlik maaşı alamaz.
B. Ceza Hukuku Yönünden Yaptırımlar: Sahte İş Kazası Bildirimi Yaptırımı ve Hapis Cezası
Asılsız ve gerçeğe aykırı rapor alan işçi yalnızca işini kaybetmez, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında ciddi hapis cezalarıyla karşı karşıya kalır:
- Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158): İşçi, gerçeğe aykırı rapor üzerinden SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) alırsa, kamu kurumunu araç kılarak dolandırıcılık suçunu işlemiş olur. Bu suçun cezası 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır.
- Evrakta Sahtecilik ve Gerçeğe Aykırı Belge Düzenlenmesi (TCK m. 204, 207): Evrakta sahtecilik işçi fesihi ile birlikte adli yargıda hapis cezasına konu olur. Sahte belge oluşturmak veya gerçeğe aykırı belgeyi bilerek kullanmak ağır cezai yaptırımlara tabidir.
- Resmi Belgenin Düzenlenmesinde Yalan Beyan (TCK m. 206): Kolluk kuvvetlerine (polis/jandarma) veya hastane polisine kaza hakkında gerçeğe aykırı beyanda bulunarak tutanak tutturulması halinde gerçeğe aykırı sağlık raporu cezası ve yalan beyan suçu kapsamında hapis cezası gündeme gelir.
- İftira ve Suç Uydurma (TCK m. 267, 271): Gerçek dışı bildirimle işvereni veya iş sağlığı güvenliği uzmanını adli/idari soruşturma riski altında bırakmak iftira suçunu oluşturur.
C. Sosyal Güvenlik ve Tazminat Yönünden Yaptırımlar
- SGK Asılsız Kaza Bildirimi ve Haksız Ödemelerin İadesi: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) asılsız kaza bildirimi tespit edildiğinde, işçiye ödenmiş olan tüm rapor paraları, tedavi masrafları ve masraflar kanuni faiziyle birlikte işçiden geri tahsil edilir.
- Sahte İş Kazası Raporunda İşverenin Tazminat Hakkı: İşverenin üretimi aksamışsa, işyeri haksız yere idari yaptırımlarla karşılaşmışsa veya firmanın ticari itibarı zedelenmişse; sahte iş kazası raporunda işverenin tazminat hakkı doğar. İşveren, Borçlar Kanunu kapsamında işçi aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açabilir.
3. Asılsız İş Kazası Raporuna İtiraz Süreci ve İşverenin İzleyeceği Adımlar
Gerçeğe aykırı bir kaza bildirimi ile karşılaşan şirketlerin sahte iş kazası raporu işveren hakları çerçevesinde vakit kaybetmeksizin şu adımları atması gerekir:
Adım 1: Somut Delillerin Toplanması
İşyerindeki kamera kayıtları, turnike ve kartlı geçiş verileri, mesai çizelgeleri ve çalışma arkadaşlarının tanık beyanları derhal tutanak altına alınmalıdır. İşçinin kaza geçirdiğini iddia ettiği tarih ve saatte işyerinde bulunmadığı belgelenmelidir.
Adım 2: Asılsız İş Kazası Raporuna İtiraz ve SGK Başvurusu
Asılsız iÅŸ kazası raporuna itiraz dilekçesi hazırlayarak ilgili SGK Ä°l Müdürlüğü’ne sunulmalıdır. Dilekçede olayın iÅŸ kazası niteliÄŸinde olmadığı, beyanların gerçeÄŸi yansıtmadığı açıkça belirtilmeli ve SGK Rehberlik ve TeftiÅŸ BaÅŸkanlığı’ndan müfettiÅŸ incelemesi talep edilmelidir.
Adım 3: Cumhuriyet Başsavcılığına Suç Duyurusu
İşçinin dolandırıcılık, sahtecilik ve yalan beyan suçlarından cezalandırılması için toplanan delillerle birlikte Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulmalıdır.
Adım 4: İş Akdinin Haklı Nedene Dayanarak Feshedilmesi
İş Kanunu m. 25/II uyarınca, olayın ve sahteciliğin öğrenilmesinden itibaren 6 iş günlük hak düşürücü süre içerisinde işçinin iş sözleşmesi tazminatsız olarak feshedilmeli ve fesih bildirimi noter kanalıyla tebliğ edilmelidir.
Sahte İş Kazası Raporu İşveren Hakları ve Hukuki Danışmanlığın Önemi
Sahte iş kazası raporu işveren hakları mevzuatımızda oldukça güçlü bir şekilde korunmaktadır. Kötü niyetli olarak asılsız iş kazası raporu alan işçiler; işçinin sahte rapor alması tazminatsız fesih hükümleri gereğince işlerini ve tazminatlarını kaybetmekte, SGK’ya haksız ödemeleri iade etmekte ve TCK kapsamında hapis cezası riskiyle karşı karşıya kalmaktadır.
Ancak haklı durumdayken usul hataları nedeniyle haksız duruma düşmemek, 6 iş günlük hak düşürücü süreleri kaçırmamak ve asılsız iş kazası raporuna itiraz süreçlerini eksiksiz yürütmek için profesyonel destek şarttır.
Sahte iş kazası raporu işveren hakları, iş hukuku davaları ve ceza süreçlerinizle ilgili detaylı bilgi ve hukuki danışmanlık almak için Hukuk Büromuz ile uzman avukat ile iletişime geçebilirsiniz.
Önemli Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki durumlar olayın somut özelliklerine ve koşullarına göre değişiklik gösterebileceğinden, içerikte yer alan bilgiler doğrultusunda hareket etmeden önce somut olayınıza özel profesyonel hukuki danışmanlık almanız tavsiye edilir.
Benzer Yazılarımız
